HABERLER
HABERLER
08
TEM
Kendinden YapıÅkanlı Filmlerin Kullanımdaki Performansları ve Dayanımı⦠Metin Gönülkırmaz Kendinden Yapışkanlı Filmlerin Kullanımdaki Performansları ve Dayanımı… Metin Gönülkırmaz

Bilindiği gibi, iklim şartları kendinden yapışkanlı ürünlerin eskime sürecinde çok etkilidir, ancak kendinden yapışkanlı film ile yapılan bir tabela veya dijital baskı uygulamasında ürünün kullanıldığı yerde performansını etkileyecek başka faktörlerde mevcuttur. Bu faktörler film ve yapışkan formulasyonundan kaynaklanacağı gibi,baskıda kullanılan teknoloji, uygulama yöntemi, uygulama yüzeyi ve bakım yöntemleri gibi diğer önemli faktörlere de bağlı olabilmektedir.   Oldukça önemli gördüğüm çeşitli çevre koşullarının dışında yapışkanlı filmlerde çok daha büyük etkilere sahip bazı önemli faktörleri sizlerle paylaşmak istiyorum.   Çoğunlukla günlük olarak bazı basit kuralların uygulanması durumunda bu negatif etkilerin Birçoğunun engellenmesi mümkündür.     Film formülasyonu               ; Temel Farklılıklar ve Polimer Tipleri   Kendinden yapışkanlı ürünlerin kullanıldığı bir çok alanda kullanılan ürünlerin film yapısı PVC bazlıdır. PVC bazlı polimerlerin birçok plastiğe göre çeşitli avantajları mevcuttur. Yaygın şekilde her daim tedarikçilerde bulunur ve diğer plastiklere göre maliyeti düşüktür. Ayrıca sektörde kullanıcıların özel talepleri karşısında daha kolayca formüle edilebilir.   Film üretiminde kullanılan vinil reçine imal eden çok sayıda üretici mevcuttur ve bu reçineler Özel dayanım aralığında formüle edilerek pazara sunulur. Doğru pigment seçimiyle birlikte film formülasyonuna ilave edilen katkı maddeleri filmin dayanımını önemli ölçüde arttırabilir.               Saf PVC sert bir plastiktir, birçok kendinden yapışkanlı filmler birçok farklı yüzeylere uygulandığından belirli bir esneklik ve uyum kabiliyetine ihtiyaç duymaktadırlar. Bu kabiliyet PVC formülasyonuna esnekleştirici madde olarak adlandırılan bir katkı maddesi ilave edilerek oluşturulabilir.             Esnekleştirici madde en basit şekilde PVC moleküllerini yağlayarak, daha kolay hareket etmesini sağlayan bir tip yağ olarak tanımlanabilir. PVC esnekleştiricileri arasında Her biri farklı özelliklere sahip çok sayıda farklı esnekleştirici bulunmaktadır.   Temel Olarak Esnekleştirici Madde Sınıfları şunlardır   ;               Polimerik Esnekleştiriciler               ;   PVC formülasyonuna ilave edilen bu tip esnekleştiriciler PVC filme kararlı ve uzun süre devam eden bir esneklik kazandırır ve genellikle iyi bir orta ömürlü olabilecek dayanıma Sahip olabilme olanağı sağlar.   Monomerik Esnekleştiriciler                                   ;   Bu tip esnekleştiriciler, uzun süre dayanım ihtiyacı olmayan PVC filmlere esneklik kazandırmak  için uygundur, bu esnekleştirici madde genellikle üç yıla kadar kullanım sürelerine sahip filmlerin formülasyonlarına ilave edilir. PVC Filmlerde kullanılan Monomerik yapıdaki esnekleştiriciler Polimerik yapıdaki esnekleştiricilere sahip PVC lere kıyasla sıcak ve soğuk iklim koşullarına göre daha Kısa sürede büzülme ve çekme eğilimindedir. Monomerik yapıdaki PVC dijital baskı materyaline baskı yapılması durumunda çekme oranı daha fazla artar.   Baskı sonrasında dahi en uzun süreli dayanımı Cast yapıdaki filmler göstermektedir.               Katkı Maddeleri                                                       ;   UV ışınları ve yüksek sıcaklık PVC filmlerinin bozulmasını etkileyen en önemli iki Faktördür. Bu nedenle, PVC film üreticisi firmalar film formülasyonlarına PVC filmlerdeki Bozulma ve çekme sürecini yavaşlatmak için özel bileşenler ilave ederler. Bir çok PVC Filmde filmin dış etkenlerden korunması amacıyla UV Stabilizatörleri ve Isı stabilizatörleri bulunur. PVC filmlere renk verilmesi ve renginin değiştirilmesi için PVC formülasyonlarına pigmentler ilave edilir. Pigmentlerin dayanımları büyük ölçüde farklılıklar gösterir. Bu nedenle Monomerik, Polimerik ve Cast filmlerin renk dayanımına uygun,farklı Pigmentler mevcuttur.               Baskı yapılmış PVC ler ve Baskı Mürekkepleri   ;   PVC film formülasyonlerında olduğu gibi, mürekkep formülasyonundaki her bir bileşenin Seçimi de PVC filmin dış mekan dayanımını etkiler. Mürekkepler genel olarak zeminde tutuculuğu sağlayan bağlayıcı reçinelerin, pigmentlerin, katkı maddelerinin ve çözücü bazlı mürekkeplerin ve çözücülerin bir karışımıdır. Mürekkepler kısa veya uzun süre dayanacak şekilde formüle edilebilir. PVC filmlerin üzerine baskı yapılan mürekkepler ile maksimum dayanım elde edilebilmesi İçin mürekkep üreticisinin kullanım talimatlarına uyulması oldukça önemlidir. Önerilen prosedürlerin açıklandığı şekilde uygulanmaması dayanımı olumsuz yönde etkileyebilir. Bu kurallar UV mürekkepler içinde geçerlidir. Çok renkli, özelliklede tam renkli baskılar için kullanılan tüm pigmentlerin aynı dayanıma sahip olması da çok önemlidir. Bir renk daha düşük dayanıma sahipse, baskının görsel etkisi Zaman içerisinde ciddi şekilde düşebilir.   Baskı mürekkepleri, kendinden yapışkanlı PVC grafiklerin kalitesini  başka birçok açıdan etkiler.   Örneğin          ; Seçilen mürekkepler baskı yapılacak yüzeyle uyumlu değilse birçok problem ortaya çıkabilir.             *          Mürekkep tutunması düşük olabilir   : Mürekkep kısa zaman içinde PVC film üzerinde solabilir,               *          Esneklik kaybı oluşabilir                    : Uyumsuz mürekkeplerin esnekliği PVC filmden daha düşüktür ve bu nedenle aynı yüzey eğimlerine PVC Film kadar uyum sağlayamayabilir ve neticesinde mürekkepte çatlamalar meydana gelir,               *          Mürekkeplerin UV ışınlarına karşı direnci PVC filmden daha düşük olabilir, bu nedenle basılan grafik çok hızlı olarak solabilir veya tamamen silinebilir,    Baskı İşleminin Belirlenmesi ve Seçimi                              ;               Uygulama yapılacak alanlarda uygulama yapılmadan önce baskı malzemelerinin garanti edilmesi, büyük emek verilerek hazırlanan baskı grafiklerinin zahmetli ve maliyetli Olan baskı işlemlerinin tekrar yapılması durumunu ortadan kaldırmak için ürünlerin kullanımdan önce mutlaka test edilmesi gerektiğine dikkat edilmelidir,               Dikkatli olun                                                            ;   Dijital baskı yapılan PVC filmlerde daha az mürekkep yoğunluğu olan alanlarda, daha çok mürekkep yoğunluğu bulunan alanlara göre yapışma direnci daha yüksektir. Solvent baskı yapılan PVC filmler baskı sonrasında yeterli seviyede kurutulmazsa, yüksek miktarda solvent boyaya maruz kalan bölgelerde yapışma problemleri oluşabilir, bu durumda Solvent baskı yapılmış PVC filmler hava ile oksidasyonu tamamlanmadığı takdirde, PVC yapısında bulunan esnekleştirici maddeler  azalır ve ürün esneklik özelliğini zaman içinde kaybeder.               Solvent Mürekkepler                                               ;              Monomerik ve Polimerik yapıdaki PVC filmler üzerine yapılan yoğun miktarlı solvent baskılar, PVC film içeriğindeki esnekleştirici maddeleri azaltacağından PVC nin normal ömründen daha kısa zamanda çekme ve büzülmelere sebebiyet verir.               PVC Filmler üzerine yapılan baskılar sonrasında mürekkep kuruması tam olarak sağlanmadıysa ve ürünün üzerinde sıvı yada lamine laminasyon uygulaması varsa, üst katmanda oluşacak stres, PVC filmde çok kalıcı yapışkan kullanılmış olsa dahi ürünün yapıştırıldığı yerden kalkmasına veya kenarlardan kıvrılmasına sebebiyet verir. Buna ek olarak halen kuruması tamamlanmamış mürekkepteki solvent nedeniyle PVC filmde bulunan Yapışkan formülasyonuda bu durumdan olumsuz yönde etkilenir ve ürün zeminde farklı karakteristik özellikler göstermeye başlar. Bu tip uygulamalarda ilk tutuculuk bir miktar yüksek olabilir, bu da PVC filmin uygulanması aşamasında işinizi zorlaştırır, bu sebeple nihai olarak yapışma başlangıçta planlanandan daha düşük olabilir, solvent boyanın zeminden kademeli olarak buharlaşması, çoğu durumda yapışkanın orijinal formundaki özelliklerini geri kazanmasını sağlar.                     UV Mürekkepler                                                     ;               UV mürekkepler UV radyasyonuyla kurur ve mürekkepten istenen dayanımın elde edilebilmesi için mutlaka kuruma işleminin etkili bir şekilde gerçekleşmesi gerekir. Kurumanın yetersiz olması uygulama aşamasında çeşitli problemlere sebebiyet vermektedir, Bu nedenle makinelerde UV lamba çıkışları ve UV kurutma veriminin düzenli olarak kontrol edilmesi oldukça önemlidir.             Kendinden yapışkanlı PVC filmler üzerine yapılan UV baskılardaki sertlik veya gevreklik büyük ölçüde mürekkebin verniklerinin ve tinerlerinin içeriğinden kaynaklanır. UV ışığına maruz kalma süresi de PCV Filmin ömründe önemli rol oynar.               Uygulama Yüzeyleri                                                ;             Doğru Hazırlık Önemlidir!!!               Uygulama yüzeyleri bazen PVC film üzerinde kimyasal yada fiziksel etkiler yaratmayabilir fakat çoğu zaman PCV filmlerin yüzey filminde yada yapışkanın dayanım performansında oldukça etkilidir.               Uygulama Yüzeyinden Gaz Giderme işleminin önemi                ;                         Bu durum genellikle uygulama yapılan zeminde kullanılan malzeme yada baskı yapılan solvent boyanın kuruma sürecindeyken hala buharlaşmaya devam eden taze boyadan kaynaklanan bir durumdur.             Uygulama zemininde oluşan gazlar yapışkan ile uygulama yüzeyi arasında kabarcıkların oluşmasına sebebiyet verir. Yapışkan ve PVC yapıdaki Üst film bir dereceye kadar bu gazların dışarı çıkmasına izin verir, uygulama yüzeyinden çıkan gaz hacmi genelde PVC filmden çıkan gaz hacminden daha yüksektir. Uygulama yüzeyinde taze boya tespit edildiği durumlarda PCV Filmi uygulamadan önce yüzeyin ısıtılması daha sonra oluşabilecek gaz çıkışlarını engelleyebilir.               Uygulama Yüzeylerindeki Esnekleştirici Malzeme Hareketi      ;               Uygulama yapılan bazı yüzeyler PVC Filmlerdeki esnekleştirici maddelerin azalmasını na sebebiyet vermektedir. Kısa ömürlü PVC Filmlerdeki Monomerik esnekleştiriciler büyük olasılıkla PE veya Cam Yünlü Polyester (GRP) gibi yüzeylerdeki Emilimden etkilenirler; bu da PVC film de buruşma, çekme yada yapışkan tutuculuğunun azalması gibi zayıf uygulama performansına neden olur.             Buna karşılık, Tır brandalarında kullanılmak üzere tasarlanan özel brandalarda bulunan esnekleştirici maddeler, kendinden yapışkanlı PVC filmin yapışkanına ve filmin kendisine geçme yönünde zorlayacaktır, PVC filmin yapışkanı kademeli olarak yapışma özelliğini kaybederken, Filmde kabarmalar meydana gelecektir.               Uygulama Yüzeylerindeki Emilim                                                ;               Kendinden yapışkanlı filmler ahşap veya deri gibi yüzeylere uygulandığında yapışkan belirli bir süre sonra bu tip yüzeyler tarafından emilir ve daha sonra da tamamen kaybolur. Bu tip emici yüzeylere yapışma kabiliyeti bu nedenle hiçbir zaman garanti verilmez.                 Uygulama Yüzeylerindeki Çözücü maddeler                               ;              Özellikle dijital baskı yapılan Cast yapıdaki PVC Filmlerde ve Yazı kesim yapılan renkli folyolarda araç üzerine yada sac levhalar üzerine uygulama yapılırken zamandan tasarruf etmek için zeminde bulunan malzemenin boyası tam anlamıyla kurumadan uygulama yapılmaktadır. Bazı ürün ve yapışkan türleri için bu uygulama şekli, yapışma yönüyle ekstra tutuculuk anlamında bir etkiye sebebiyet verir, yapışma düzeyi artar. Ancak ilgili ürünün uygulama ömrü sona erdiğinden ürün uygulandığı yerden sökülmek istenince sorunlar başlar, Bu tip durumlarda ürünün zeminden sökülmesi oldukça zor hatta imkansız hale gelebilir. Kolay sökülebilme (removable) özelliğine sahip ürünler bazen birkaç gün içinde kalıcı (permanent) hale gelebilir. Bu ani etkinin temel nedeni yapışkan ile kuruyan boya içerisindeki bileşenler arasında meydana gelen kimyasal reaksiyondur.                 Baskılı PVC Filmlerin deformasyonu                                                       ;               Ticari araç kaplamalarında kullanılan Cast yapıdaki PVC Filmler, uygulama yüzeyinin şekline uyum sağlaması için ısıtarak ve gerdirerek uygulanır. Bu uygulama yönteminde iki risk ortaya çıkabilir. İlk olarak, baskılı uygulamanın renk değerleri, aynı miktardaki mürekkep daha geniş ve bir yüzeye yayılacağından gerdirme işlemiyle birlikte değişebilir. İkincisi, daha az mürekkep oranı bulunan alanlarda baskılı bölüm UV ışınlarına maruz kaldığında, daha az miktarda pigment bulunan bölgelerde  kısa zamanda renk solmaları meydana gelebilir.                 Kendinden Yapışkanlı Filmler için Uygulama Prosedürleri                   ;               Uygulama Öncesi Yüzeyin Temizlenmesi                                                 ;               Uygulama yüzeyinin temizlenmesi ve zemin üzerinde bulunan gözle görülmeyen seviyedeki yağdan arındırılması uygulanan kendinden yapışkanlı PVC Filmin zemin üzerinde ne kadar zaman kullanılabileceği üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir, Ancak uygulanan temizlik yöntemlerinin bir çoğu, zemindeki kirlerin ve yağın giderilmesinden çok “kirlerin yayılmasına” yaramaktadır. Uygulama yüzeyi üzerindeki kir veya yağ tabakası ürünün yapışma performansını oldukça olumsuz yönde etkileyecektir.             Uygulama öncesi pürüzlü yüzeyler zımparalama işlemiyle pürüzsüz hale getirilebilir, fakat bu işlemde dikkat edilmesi gereken husus çok kalın bir zımpara kullanılması sonucunda uygulama yüzeyine hava girmesine ve zaman içinde buradaki hava miktarının birleşmesi ve çoğalmasıyla beraber kendinden yapışkanlı PVC filmin altında hava kabarcıkları oluşumuna sebebiyet verir. Bu tip uygulamalarda 400 numara yada 320 numara zımpara kağıdı kullanmanızı öneriyoruz.               Uygulamada Transfer Kağıdının Kullanımı                                            ;   Araç yada zamin kaplamada yardımcı malzeme olarak kullanılan PVC yada kağıt transfer bantları, uygulama tamamlandıktan hemen sonra yüksek hızda veya kuvvetle çıkartılırsa uygulanan film üzerinde küçük kabarcıkların oluşmasına neden olabilir. Kendinden yapışkanlı PVC Filmin zemine tam olarak yapışması ve dış etkilere karşı dayanıklı Hale gelmesi için uygulama sonrasında birkaç dakika beklemenizi öneriyoruz.                Kendinden Yapışkanlı Filmlerin Uygulama Sonrasında Temizlenmesi            ;               Çok farklı içeriklere ve temizleme etkilerine sahip deterjanlar mevcuttur. İspirto, Deterjan, Alkol, asit tipi temizleyiciler bulunmaktadır. Bu temizlik maddelerinin bir çoğunun belirli bir konsantrasyona seyreltilmesi yada çözücü etkilerinin azaltılması gerekir. Bunun için her zaman kendinden yapışkanlı Film üreticisinin Talimatlarını takip etmenizde fayda vardır. Çok yüksek konsantrasyonda bir deterjan kullanıldığında baskı yapılan yüzey zarar görebilir ve hatta kimyasal olarak bozulabilir.             Temizleme prosedürleri, özelliklede geniş ve endüstriyel ölçekteki grafiklerde mümkün olduğunca standart hale getirilmelidir. Optimum temizleme verimi için özellikle otomatik fırçalı yıkama işlemlerinde aşağıda sıralanan faktörler arasında doğru bir dengenin sağlanması gerekir ;               *          Kullanılan deterjanın zemindeki kirleri kolay temizlemesi amacıyla             Zeminde bekletilme süresi.             *          Kirlerin temizlenmesi için gerekli mekanik uygulama (fırçalama) düzeyi.             *          Yüzey üzerindeki kirlerin ve deterjan maddesinin zeminden temizlenmesi için durulama işleminin verimi.             *          Deterjanlı bekleme süresinin çok uzun olması ve fırçalamanın yoğun uygulanması durumunda grafik büyük olasılıkla hasar görecektir.                Diğer Dış Etkiler                                                                 ;   Kendinden yapışkanlı grafikler uygulanırken kontrolümüz dışında kalan çevresel etki de dikkate alınmalıdır. Havadaki endüstriyel üretimlerden kaynaklı oluşan kirler buna iyi bir örnektir. Örneğin  ; “asit yağmuruna” neden olan sülfür dioksit vb. fabrika atıkları kendinden yapışkanlı ürünlerde uygulama performansını olumsuz yönde etkileyebilir.   Benzer şekilde özellikle İskandinav ülkelerinde karlı veya buzlu yollarda sürüşü kolaylaştırmak için araçlarda çivili lastikler kullanıldığından buzların eritilmesi için kullanılan katran, zift ve benzeri kimyasallar bu çivilerle birlikte araçların kaportalarına bulaşmaktadır. Katran, mürekkep ve PVC Film tarafından kolayca emilebilir yapıdadır ve bu da sarımsı veya Kahverengi şeklinde renk bozulmalarına neden olmaktadır.   Bu na tam zıt iklim koşullarının görüldüğü sıcak ve çöl bölgelerinde ise  kum fırtınaları ciddi bir aşındırıcı etki oluşturarak, baskılı grafiklerin neredeyse görünmez hale gelmesine neden olmaktadır. Bu tip durumlarda mutlaka lamine edilmiş laminasyon veya sıvı laminasyon kullanılmalıdır.                     Başarının Anahtarı  ; Yeterli Profesyonel Önlemler               Yukarıda bahsettiğimiz çeşitli faktörler kendinden yapışkanlı filmleri kullanmakta tereddüt etmenize yol açmış olabilir. Bunlara ek olarak, kendinden yapışkanlı bir grafiğin gerçek kullanım ömrünü kısaltabilecek daha bir çok dış etken mevcuttur. Ancak uygulama aşamasında durum çoğu zaman düşündüğünüz kadar vahim değildir, Bir çok durumda, Olumsuzluk oluşturan etken faktörlerin uygulamaya zarar verebilmesi için “ekstrem” olarak İfade ettiğimiz düzeye gelmesi gerekir. Ayrıca bu faktörlerin bir kaçının uygulamanın dayanımını düşürmek üzere bir araya gelmesi de sık rastlanan bir durum değildir.             Büyük olasılıkla, kendinden yapışkanlı grafikler için en önemli “ garanti “ uygulama yapan uygulayıcıların grafiği bozulmaya karşı korumak için yeterli profesyonel önlemleri almasıdır.               Kişisel olarak önerebileceğim önlemler şunlardır      ;               *          Ürünün uygulanması (dijital, serigrafi, bilgisayarlı etiketleme) için her zaman kendinden yapışkanlı film alımını yaptığınız firmanından  önerilerine ve tavsiyelerine mutlaka uyun.             *          Hem UV ışınlarına hem de mekanik olarak oluşan hasarlara karşı maksimum yüzey koruması için laminasyon filmlerinin kullanımının oldukça etkili olduğu kanıtlanmıştır. Özellikle dikkat edilmesi gereken konu baskı yapılan PVC Film yapısı ile laminasyon uyumudur. Monomerik yapıdaki kendinden yapışkanlı PVC Film ile Monomerik yapıdaki şeffaf laminasyon, polimerik ile polimerik laminasyon, cast baskı ürünü ile cast laminasyon kullanılmalıdır.             *          Her zaman uygulama yüzeyinin uygunluğunu göz önünde bulundurun ve dikkatle inceleyin. Uygulama yüzeyine herhangi bir şey yapıştırmadan önce uygun şekilde hazırlayın ve uygulama deformasyonuna yol açabilecek olası başka etkilerin olup olmadığını değerlendirin.